Orman ve arazi yangınları ne kadar karbon salar?

Karbon ve karbondioksit farklı ölçümlerdir

Karbondioksit, yani CO₂, oksijenle birleşmiş karbon içerir. Bir ton karbon, bütünüyle bu gaza dönüştürüldüğünde yaklaşık 3,67 ton CO₂ oluşturur. Yangın dumanı, CO₂ ve metan dâhil çeşitli biçimlerde karbon içerir. Bu makalede salım verileri ton karbon cinsinden ifade edilmiştir.

Tek bir yangın sezonunda ne kadar karbon salınabilir?

Boyutu, tek tek yangın sezonları üzerinden kavramak daha kolaydır. Araştırmacılar, Kanada'daki yangınların Mayıs–Eylül 2023 döneminde 647 milyon ton karbon saldığını tahmin etti; tahmin aralığı 570–727 milyon tondu. Bu yangınlar, beş ayda dünyanın en büyük ekonomilerinden bazılarının yıllık fosil yakıt salımlarıyla karşılaştırılabilir miktarda karbon saldı. Nature'da yayımlanan araştırmayı okuyun.

Avrupa da olağanüstü sezonlar yaşadı. 2025'te Avrupa'daki yangın salımları, Copernicus Atmosfer İzleme Servisi'nin 2003'te başlayan kayıtlarındaki en yüksek yıllık düzeye ulaştı. Avrupa toplamının yaklaşık yarısı İspanya'dan kaynaklandı. Avrupa genelinde salımlar ağustos dışındaki her ay ortalamaya yakındı. Bu, kısa bir yoğun yanma döneminin bütün bir yıla nasıl hâkim olabildiğini gösteriyor. Copernicus'un 2025 yangın değerlendirmesini inceleyin.

Neyin yandığı neden önemlidir?

Bu toplamlar, alevlerin ne tükettiğine büyük ölçüde bağlıdır. Bir hektar kuru otlak ile derin, karbon bakımından zengin toprağa sahip bir hektar orman, çok farklı miktarlarda yanıcı madde içerir. Bu maddenin ne kadarının gerçekten yandığı da değişir. Yalnızca hektarları saymak, bir yangının karbon etkisini tam olarak açıklayamaz.

Mart 2024–Şubat 2025 yangın sezonu bunu örnekliyor. State of Wildfires raporuna göre:

Güney Amerika ve Kanada'daki yüksek salımlı yangınlar bu karşıtlığa katkıda bulundu: Küresel ölçekte daha az alan yandı, ancak daha fazla karbon salındı.

Bilim insanları salımları nasıl tahmin eder?

Bu salımları ölçmek, bir duman sütununu fotoğraflamaktan fazlasını gerektirir. Bilim insanları uydu gözlemlerini bitki örtüsü ve yanmaya ilişkin bilgilerle birleştirir. Örneğin Copernicus, aktif yangınların yaydığı ısıyı ölçer, ne kadar maddenin tüketildiğini tahmin eder ve salımları hesaplamak için saha ve laboratuvar araştırmalarından elde edilen katsayıları kullanır. Copernicus'un yangın salımlarını nasıl tahmin ettiğini inceleyin.

Gözlemler ve modeller iyileştikçe sonuçlar da gelişir. Küresel Yangın Emisyonları Veri Tabanı'nın beşinci sürümündeki yıllık 3,4 milyar tonluk tahmin, önceki sürümün aynı dönem için verdiği tahminden %65 daha yüksekti. Bu düzeltme, yanan alan ve yanıcı maddenin daha iyi hesaba katılması dâhil veri ve yöntem değişikliklerini yansıtır. Gerçek salımların bir anda %65 arttığı anlamına gelmez. GFED5 araştırma makalesini okuyun.

Yangından sonra ne olur?

Büyüyen bitkiler atmosferden CO₂ alır ve içindeki karbonu depolar. Yangından sonra bitki örtüsü geri döndüğünde, salınan karbonun bir bölümünü yeniden tutabilir. Bu toparlanmanın hızı ve kapsamı; ekosisteme, zarara ve yeniden büyüme sırasındaki koşullara bağlıdır.

Toparlanma yavaş olabilir. Kanada'nın Kuzeybatı Toprakları'ndaki şiddetli 2014 yangınlarını değerlendiren bir NASA bilim insanı, kaybedilen karbon stoklarının yerine konmasının 75–100 yıl süreceğini tahmin etti. Bu tahmin söz konusu ormanlar için geçerlidir; başka alanlar farklı hızlarda toparlanır. NASA'nın yangın ve karbonun yeniden tutulmasına ilişkin açıklamasını okuyun.

Ormanlar kalıcı olarak ortadan kaldırılırsa, turba yanarsa veya tekrarlanan yangınlar bitki örtüsünün toparlanmasını engellerse karbon kayıpları kalıcı olabilir. Yangın sırasında oluşan salımlar ile atmosferdeki karbona uzun süreli katkısı bu nedenle farklı miktarlardır. Küresel Yangın Emisyonları Veri Tabanı'nın karbon döngüsü açıklamasını okuyun.

Bu, yangın izleme açısından ne anlama gelir?

Ormanları, koruma alanlarını veya altyapıyı yöneten kuruluşlar için bu bulgular, yangın izlemeye ek bir önem kazandırır. Zarar verici bir yangın, hem bir alanda zaten depolanmış karbonu hem de o alanın gelecekte karbon tutma kapasitesini etkileyebilir.

Yangının birçok ekosistemde doğal bir rolü de vardır; bu nedenle yönetim yerel ekolojik koşulları dikkate almalıdır. Yangınların insanları, varlıkları veya hassas habitatları tehdit ettiği yerlerde daha erken tespit, daha hızlı müdahaleyi destekleyebilir. Etkinliği; doğrulamaya, erişime, hava koşullarına ve harekete geçmek için mevcut kaynaklara bağlıdır.