Avrupa'da yanan alanların ne kadarı korunan doğa alanıdır?

2025 verileri

2025'te yangınlar, Avrupa Birliği'nin korunan doğal alanlar ağı olan Natura 2000 içinde 424.023 hektar alan yaktı. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'ne göre bu, o yıl AB genelinde yanmış olarak haritalanan tüm alanın yaklaşık %39'unu oluşturdu.

Basitçe söylemek gerekirse, yanan her 100 hektarın yaklaşık 39'u bu koruma ağının içindeydi.

2025'te AB'de haritalanan yanan alan

Alan	Hektar	Pay
Natura 2000 sahalarının içinde	Hektar424.023	Pay%39,3
Natura 2000 sahalarının dışında	Hektar655.515	Pay%60,7
Toplam	Hektar1.079.538	Pay%100

Bu veriler, AB'nin 27 üye ülkesini ve özel olarak Natura 2000'i kapsar. Ağ dışındaki alanlar, ulusal statüler dâhil başka koruma biçimlerine sahip olabilir. %39 değeri, ağın yanan alan içindeki payını gösterir. Tüm korunan alanların %39'unun yandığı anlamına gelmez.

Natura 2000 neyi korur?

Natura 2000, değerli ve tehdit altındaki habitatları ve türleri korumak için seçilen yerleri bir araya getirir. İnsanların yaşadığı ve çalıştığı alanları da içerir; faaliyetler koruma hedefleriyle uyumlu oldukları sürece devam edebilir. 2023 sonunda ağda 27.165 saha bulunuyor ve ağ AB kara alanının %18,6'sını kapsıyordu. Avrupa Çevre Ajansı ağın kapsamını kaydeder.

Bu, yararlı bir bağlam sunar: AB kara alanının beşte birinden azını kapsayan bir ağ, 2025'te haritalanan yanan alanın yaklaşık beşte ikisini oluşturdu.

Karşılaştırma dikkat gerektirir. Korunan sahalar; bitki örtüsü, konum ve iklim bakımından diğer alanlardan farklıdır. Bu yüzdeler tek başına korumanın yangın riskini artırdığını veya azalttığını söyleyemez. Anlamlı bir değerlendirme, benzer koşullardaki yerleri karşılaştırır ve nasıl yönetildiklerini inceler.

Ancak bu veriler, o yıl yangından etkilenen alanın önemli bir bölümünün koruma amacıyla belirlenmiş arazilerle örtüştüğünü gösterir.

Yanan alan haritası ne gösterir?

Bu alanı ölçmek uydu görüntüleriyle başlar. EFFIS olarak bilinen Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi, yanan alanları belirlemek ve haritalamak için görüntüler kullanır. Bu, ülkeler genelinde yanmanın kapsamını tutarlı biçimde incelemeyi sağlar. Haritaları tahmindir ve yanan alan ürünü, orman ve arazi yangınlarının yanı sıra kontrollü veya çevresel amaçlı yakmaları da içerebilir.

Burada kullanılan toplam, haritalanmış küçük yangınları da içerir. EFFIS'in geçmiş dönem karşılaştırma serisi, 30 hektarın altındaki yangınları dışarıda bırakır ve bu nedenle 2025 için farklı bir toplam verir. Bu makaledeki bütün veriler aynı ön değerlendirme toplamlarını kullanır.

Ekosisteme ne oldu?

Yanan alan haritası önemli bir soruyu yanıtsız bırakır: Ekosisteme ne oldu?

Yangın, farklı habitatları farklı biçimlerde etkiler. Bazı ekosistemler dönemsel yangınlarla evrimleşmiştir; belirli bitki ve hayvanlar yangına bağımlıdır veya ondan faydalanır. Avrupa Komisyonu'nun Natura 2000 rehberi, uyum sağlamış ekosistemlerde düşük veya orta şiddetli yangınların otomatik olarak ekolojik bozulma sayılmaması gerektiğini kabul eder. Bazı durumlarda doğal toparlanmaya izin vermek uygun olabilir.

Daha sık veya şiddetli yangınlar farklı sonuçlar yaratabilir. Bitki örtüsünün toparlanmasını sağlayan koşulları bozabilir; habitatları, toprağı ve suyu etkileyebilir. Sonuçları anlamak için ekosisteme, yangının şiddetine ve önceki yangınların örüntüsüne bakmak gerekir. Yanan bir hektar, etkilenen alanın ölçüsüdür; kaybedilen biyolojik çeşitliliğin tam ölçüsü değildir. OECD'nin yangın etkileri değerlendirmesi, bu ekolojik farkların neden önemli olduğunu açıklar.

Korunan alanlar için planlama

Korunan alanları yönetenler için bu durum hazırlığı özellikle önemli kılar. Önlemler, komşu yerleşim ve altyapılara yönelik risklerin yanı sıra her sahanın korumaya çalıştığı unsurları da dikkate almalıdır.

Avrupa Çevre Ajansı, yerel koşullara uyarlanmış yaklaşımlar önerir: bitki örtüsünü yönetmek, daha dayanıklı orman yapılarını desteklemek ve toparlanmayı planlamak bunlara dâhildir. Arazi sahipleri, koruma ekipleri ve diğer yerel paydaşlar erkenden sürece katıldığında bu önlemler daha iyi işler.

İzleme, hazırlığın bir başka parçasıdır. Kameralar, uydular ve sensörler olası yangınları belirlemeye ve müdahale ekiplerine bilgi sağlamaya yardımcı olabilir. Yararlılıkları; kapsamaya, iletişime ve bir uyarıyı doğrulayıp harekete geçebilme kapasitesine bağlıdır. Daha erken tespit daha hızlı müdahale sağlayabilir; ancak sonuç yine de koşullara ve mevcut kaynaklara bağlıdır. ABD GAO'nun yangın tespiti değerlendirmesi bu fırsatları ve sınırlamaları anlatır.

Bir park veya koruma alanı için pratik planlama; hangi habitatların özel dikkat gerektirdiğine, görüşün nerede sınırlı olduğuna, olası bir tespiti kimin kontrol ettiğine ve bilginin müdahale ekiplerine nasıl ulaştığına karar vermektir. Bu kararlar, sahanın daha geniş koruma planı içinde izlemeye açık bir amaç kazandırır.

Tespit yöntemlerini karşılaştıran ve kamera kapsamasını değerlendiren rehberlerimiz bu pratik soruları inceler.